---

Zin in leven

Wat kun je, wat wil je ervan maken
Zo luidde de aankondiging voor de bijeenkomst op 23 oktober 2008, georganiseerd door SOL (Samenwerkende Ouderenorganisaties Leusden) en WOL (Welzijn Ouderen Leusden).
Het was een boeiende avond, met een groot aantal belangstellenden. Voor ieder die nog eens rustig de uitgesproken teksten en aangeboden informatie tot zich wil nemen, brengen we u hierbij een overzicht van hetgeen aan bod kwam.
Ook als u er niet bij was, lees verder… en zie wat voor u van belang is.. een gedachte, een tip, herkenning van wat u zelf ervaart.

De voorzitter van de SOL, Hans Acherman, opende de bijeenkomst met een hartelijk welkom aan ieder, waaronder de wethouder mevr. Joyce Oskam-van Beek.
Hij lichtte het programma toe n.l.
programmaonderdelen
Lezing door Aly van Geleuken, psychologe Fonds Psychische Gezondheid Zij sprak over het thema “Een andere kijk op depressie” .
Lezing door Adri Verweij, seniorenpastor, over “Vereenzaming” Zijn tekst kunt u er nog eens op naslaan.
Christine van Monsjou, ouderenadviseur in Leusden, ging in op het activiteitenprogramma najaar 2008 voor zover deze betrekking hebben op het thema “Zin in leven !?”
Informatiemarkt organisaties die continu in Leusden voor u beschikbaar zijn presenteerden hun aanbod.
Gerrit Roseboom, voorzitter van de werkgroep Welzijn en Zorg van de SOL reflecteerde op wat de avond geboden had en bedankte ieder van harte die een bijdrage geleverd had.
EEN ANDERE KIJK OP DEPRESSIE

Opbouw lezing
Verschijnselen (algemeen)
Depressie bij ouderen (55+)
Uiteenlopend in ernst
Een depressie kan iedereen overkomen
Oorzaken (bio-psycho-sociaal / eco-spir)
Diagnostiek en behandeling depressie
In mijn hoofd (audiovisueel)

Verschijnselen (algemeen)
Sombere stemming, leegheid
Verlies interesse en plezier, niet meer blij kunnen zijn
Gevoel van waardeloosheid, schuldgevoelens
Slaapstoornissen
Afname / toename eetlust
Moeheid, geen energie
Concentratieproblemen, besluiteloosheid
Traagheid of juist lichamelijk onrust
Terugkerende gedachten over de dood of zelfdoding.

Depressie bij ouderen (55+)
Somberheid niet op de voorgrond
Vage lichamelijke klachten wel
Eenzaamheid/rouw of depressie
Depressie of beginnende dementie
‘Niet klagen maar dragen’
Hoort bij de leeftijd
Eén op de zes ouderen

Uiteenlopend in ernst
Depressiviteit (normaal)
Minder ernstige depressies (eenmalige episode)
Ernstige depressies (terugval / chronisch / suïcidale gedachten)
Zeer ernstige depressies (psychiatrische stoornis, vaak combinaties)

Depressie kan iedereen overkomen
BN-ers met depressie

Oorzaken Depressie
Combinatie van factoren
Biologisch
Psychologisch
Sociaal
Ecologisch (milieu)
Spiritueel (zingeving, welbevinden)

Diagnostiek en behandeling
Geen momentopname maar traject
Watchfull waiting (zorgvuldig afwachten)
Stepped care (getrapte zorg)
Kleur je leven (internet)
Mindfulness

Wat kunt u er zelf aan doen
Vaste dagstructuur
Normaal slaappatroon
Dagelijks voldoende lichaamsbeweging
Contacten blijven onderhouden
Gezond eten en drinken
Klachten serieus nemen
Erover praten en hulp zoeken
Ken jezelf
Geef me de moed om te veranderen wat ik kan veranderen
Geef me de kracht om te aanvaarden wat ik niet kan veranderen
Geef me de wijsheid om hiertussen het verschil te zien

In mijn hoofd
In het audiovisuele onderdeel
klonk het lied “In m’n hoofd” van Raymond van het Groenewoud,
bij foto’s van mensen in diverse omstandigheden.
Het lied is te vinden op de cd: Tot Morgen

Voor meer informatie, advies of een luisterend oor
Psychische Gezondheidslijn 0900 – 9039039, 20ct/min ma t/m vrij 10-16 uur
www.psychischegezondheid.nl

In de vragen en reacties van de aanwezigen kwam naar voren
-hoezeer ervaringen uit het verleden kunnen doorwerken bijv. gepest te zijn als kind, sexueel misbruik, oorlogservaringen – ook voor hen die ‘fout’ waren
-hoezeer verlies (partner, geliefden, maar ook verlies van werk, fysieke krachten..) invloed hebben op je leven en stemmingen.
Maar ook: steun aan mantelzorg, mensen om je heen.
Essentieel daarbij is –aldus een van de aanwezigen- je gevoelens en zorgen te delen met anderen: “de omgeving komt niet vanzelf naar je toe”
-depressie en ander psychische crisissen doen mensen zoeken naar oplossingen, zoals soms het verbreken van contacten, relaties.
Advies neem geen overhaaste, ingrijpende beslissingen die onomkeerbaar zijn..

VEREENZAMING
We denken opnieuw na over eenzaamheid; een probleem waar veel over te zeggen valt en vooral ook te lezen. Ik bespaar u de percentages, de nota’s de cijfers. Maar als iets in onze samenleving een probleem is zetten we er een werkgroep op, een taskforce die statistieken maakt, plannen en remedies bedenkt, prognoses formuleert, afbakeningen aanbrengt. Kortom: mensen die langs methodische weg suggereren dat oplossingen maakbaar zijn; dat problemen beheersbaar via plannen en budgetten. Soms tot het geld op is of de eenzame mens er bij neervalt. Op zich is daar niets mis mee. Immers: we hebben professionele hulp nodig; de arts, de maatschappelijk werker, de budgeteerder en de wachtlijstcoördinator (kost € 80000 maar dan heb je ook wat!)

Dwars door deze ontwikkeling heen komen we andere benaderingen tegen: de vrijwilliger die bezoekwerk doen, de gastvrouw van de ouderensoos, de organisator van de kaartmiddag, Maar ook de ouderenadviseur die een te groot hart heeft voor nota’s, de buurvrouw die mantelzorg doet, de meneer van de kerk die wekelijks rijdt naar sociale ontmoetingen, zonder vergoeding. Wat ze bieden: het trouwe aanbod van zichzelf. Wat ze doen: langskomen, luisteren, mee-eten, koffiedrinken, eenvoudige klussen, boodschappen, formulieren invullen, de dokter bellen, meegaan naar het kerkhof, een eindje wandelen, een bezoekje op de sterfdag van een dierbare. Let wel: geen sprake van systematisch handelen. En toch worden er problemen opgelost en eenzaamheid in de wortel aangepakt. Professor Andries Baart noemt het de presentiebenadering. En het is niet op de eerste plaats oplossinggericht maar gericht op aanwezigheid; presentie.

Zijn theorie: waar mensen in onze samenleving aan lijden is een toenemend gevoel van overbodigheid; misschien wel de grote bron van eenzaamheid. Hoe minder je kunt, hoe minder je in tel bent. Ouderen bijvoorbeeld horen en lezen steeds vaker hoeveel ze kosten. Dat zegt: je doet er niet toe. Jouw inbreng, jouw aanwezigheid is niet geldig. De aandacht om je heen neemt af of is alleen zakelijk; wachtlijsten, tekort aan personeel, afnemende mobiliteit, geen aandacht meer uit je vroeger leven, je werk, het bedrijf waar je 40 jaar doorbracht. En de daaruit voorkomende eenzaamheid. En de samenleving die orakelt dat problemen allemaal oplosbaar zijn; maakbaarheid!

Wat geweldig is; er zijn mensen die van eenzaamheid en sociale overbodigheid werk maken (beroeps en vrijwilligers). Terloopse ontmoetingen, bijeenkomsten. Wat ze doen: vertrouwen winnen, geen gehaastheid, onvoorwaardelijke aandacht. Een methodiek waar professionele hulpverleners vaak van watertanden. Maar soms ook meewarig naar kijken: wel leuk en lief en aardig. Dat lijkt me een vergissing. Wat opvalt: er is vooral en altijd aandacht voor het verhaal van de ander. Ik voel me zo alleen; mijn gezondheid holt achteruit en ik ben bang; ik kan mijn huis niet meer schoonhouden; ik durf/kan niet meer naar de pinautomaat, ik durf niet alleen de straat op; de band van mijn rolstoel is lek; mijn bed is te hoog etc.
Wat je doet: luisteren, soms bemiddelaar zijn, oriëntatiepunt, doorverwijzer, vervanger van de kinderen die niet komen, of van de buren, de vriend of vriendin, eerste reserve, klankbord, coach, vraagbaak. Misschien ook verdieper van vragen die diep in het leven van de eenzame schuilen. “Waarom moest mij dit overkomen? Hoe om te gaan met schuld en vergeving; fouten en teleurstellingen. De bezoeker heeft vaak geen antwoord, maar kan antwoord zijn. In de wisselwerking tussen eenzame en bezoeker kan de vindplaats van eigen kracht liggen. Het gaat erom de cirkel van isolement, eenzaamheid, overbodigheid, kwaadheid etc, te doorbreken. Zodat je er niet langer alleen mee zit. Wat nodig is; erbij blijven met engelengeduld, onder woorden brengen, afwegen van dilemma’s, ontkennen van de waardeloosheid, overbodigheid, niet als theorie maar puur door er te zijn; door trouw. Eenzame mensen geven zelf te kennen dat ze in zulke contacten gelukkiger geworden zijn. Presentie werkt helen.

We hebben het niet over een wondermiddel. We maken bestaande hulp- en zorgverlening niet overbodig. Er zijn zelfs nadelen; het is kleinschalig en altijd te weinig; soms chaotisch, ongeorganiseerd en er zijn altijd te weinig mensen. Tegelijk geven zorgverleners aan dat ze zo zouden willen werken. Presentiebenadering is het knagend geweten van de hulpverlening en van een dolgedraaide zorg.
Let wel het gaat er vanavond niet om de hulpverlening een zelfvoldane veeg uit de pan te geven; hooguit leggen we bloot waaraan het schort in onze samenleving:
-permanent gebrek aan mensen, middelen en tijd;
-presentiebenadering spreek niet aan op een geconstateerd tekort maar deelt in het ‘gewone leven’ en begint bij waar mensen zijn
-presentiebenadering zoekt integrale benadering en doet niet aan specialisering en verkokering
-presentiebenadering neemt het probleem niet af en stelt geen eisen aan je taal, je opleiding en je kunt het niet verbruien door je breedsprakigheid

Tenslotte onder eenzame mensen in onze samenleving tref je ook de uitgeprocedeerden die alle instanties en loketten al hebben gehad. Hun probleem is onoplosbaar en onomkeerbaar. Soms treffen zij monomane verbetenheid die zich daar niet bij neerlegt; eindeloos gesprekken; eindeloos medisch handelen die niet meer tot verbetering leiden. In zulke situaties is warme nabijheid aanzienlijk meer waard dan een deskundologisch doorzetter. Want sommige ellende kan alleen maar aanvaard en uitgehouden worden. In dat opzicht is het hoognodig dat we afstand doen van begrippen als maakbaarheid en oplosbaarheid en toegeven dat het leven niet maakbaar is. In de ruimte die dan ontstaat kan er plaats zijn voor een andere aanwezigheid. Want de eigenlijke kern van lijden is eenzaamheid. En het tegendeel van presentie is absentie. En dat is nog iets anders dan afwezigheid. Er is immers genoeg voor eenzame mensen: loket 1 tot en met 100, werkers, telefoonnummers, beleid, notities, kennis van zaken, geld, deskundigheidsbevordering, nadruk op efficiëntie… En in het slechtste geval is deze enorme wervelwind leeg. Als het niet gaat om het meest wezenlijke: presentie.

Misschien hebt u gedacht dat u het woord God en evangelie hebt gemist. Of ging het daar de hele tijd over?
Dank u!

Adri Verweij

In de vragen en reacties van de aanwezigen kwam naar voren
-Een van de aanwezigen haakte aan op de laatste zin en zei: “God wordt al zo vaak genoemd”.
Spreker gaf aan dat God zich in het boek Exodus, in de ontmoeting met Mozes, noemt “Ik-zal-er-zijn” , dat is: presentie; “In de aanwezigheid van mensen voor mensen zie ik iets van Gods aanwezigheid”.
-Iemand gaf aan dat moeder Theresa ooit gezegd heeft zich afgescheiden te voelen van God en vroeg: hoe moet ik dat begrijpen?
Adri: we kunnen God niet zien, maar soms wel achteraf aanduiden. In de eenzaamheid, narigheid lijkt God vaak ver weg, maar achteraf blijkt dat er vaak toch een ommekeer intreedt, dat de duisternis een plek krijgt, dat zo’n crisis je er sterker, rijker uit doet komen. “Ik had het ook niet willen missen”, zeggen mensen soms achteraf. Het getuigt ook van levenswijsheid soms geduld met onszelf te hebben…

ACTIVITEITENPROGRAMMA NAJAAR 2008
door Christine van Monsjou, ouderenadviseur in Leusden.

Christine nodigde allereerst iedereen uit de ogen te sluiten en zich voor de geest te halen “wie er naast / achter / voor je zit”.
Na enkele seconden mochten de ogen weer open en werd ieder uitgenodigd elkaar aan te kijken, een hand te geven ..
Een geanimeerd gegons in de ruimte volgde, met letterlijk een ‘omzien naar elkaar’, twinkelende ogen, een glimlach.
En ze vervolgde: “Elk contact begint met je naar elkaar te richten; AVE, ofwel Aandacht Voor Elkaar, ofwel Wees Gegroet..”

Christine stelde zich voor als iemand die er voor ouderen wil zijn om “naast u te staan, te luisteren naar uw vragen en met u te zoeken welke mogelijke oplossingen er in uw situatie zijn, praktische adviezen te geven en de weg in het doolhof te wijzen,
kortom: samen op te lopen en uit te zoeken wat u verder zelf kunt doen”.
Zij is te vinden bij de WOL.

Zij ging in op het aanbod van activiteiten najaar 2008
-cursus ‘(n)ergens zin in’, start 17 november; aanmelden bij ouderenadviseur
-spreekuur van sociaal psychiatrisch verpleegkundigen bij huisartsen, vanaf 11 november
-film ‘Vader is zo stil de laatste tijd’, 19 november; aanmelden bij WOL
-voorstelling ‘Tafel van twee’, aanmelden bij Steunpunt Mantelzorgondersteuning Leusden
-cursus ‘omgaan met dementie’, start 13 november, opgeven bij Steunpunt Mantelzorgondersteuning Leusden
-telefonische coach, voor mantelzorgers van mensen met een dementieel syndroom, tel. 033-4326123
-cursus ‘Mindfulness’, startdatum nog niet bekend, opgeven bij Riagg Amersfoort
Het uitgebreidere overzicht is te vinden op: www.welzijnouderenleusden.nl of op te vragen bij de ouderenadviseur, Christine van Monsjou.

Wat is waar te vinden?
-WOL (Welzijn Ouderen Leusden), 033 4952090 www.welzijnouderenleusden.nl
-Ouderenadviseur, Christine van Monsjou, tel. 033-4952090, ouderenadviseur@welzijnouderenleusden.nl
-Steunpunt Mantelzorgondersteuning Leusden, tel. 033-4953077, www.mantelzorgleusden.nl
-Leusden Actief, vrijwilligerswerk en vacaturenbank, tel. 033-4345040, www.leusdenactief.nl
-Consultatiebureau voor Ouderen, tel. 033-4600046, www.beweging3.nl

Duikelaartje
Christine liet ons tot slot een duikelaartje zien.
“Wat is er nou zo bijzonder aan?’, vroeg ze..
Wel .. een duikelaartje is als het leven van ieder mens: soms zijn we uit het lood geslagen, de balans kwijt, dreigen we om te vallen.. maar toch: er zijn krachten die ertoe bijdragen dat we weer overeind komen, meer in evenwicht geraken.
Ze wenste alle aanwezigen toe dat ieder uiteindelijk weer in het midden uitkomt..

ORGANISATIES DIE DE INFORMATIEMARKT BEMANDEN
-Beweging 3.0:
Maatschappelijk werk
Consultatiebureau voor ouderen
Dagcentra en thuiszorg
-Fonds Psychische Gezondheid
-Leusden Actief / CVT (Centrale Vrijwilligersdiensten Thuis)
-Leusden Actief / SSD (Sportstimulering)
-Ouderenbonden: ANBO, KBO en PCOB
-Regionaal Dementie Netwerk
-Riagg Amersfoort
-Seniorenpastoraat
-Steunpunt Mantelzorgondersteuning Leusden
-SMS (Sociaal Maatschappelijk Steunpunt)
-WOL (Welzijn Ouderen Leusden)
-fietsenzaak Blom, Leusden

Voor meer informatie
zie de gemeentegids Leusden 2008 en ‘Ons Leusden, gids door de sociale kaart, 2008/2009’.

Samenstelling verslag
Annelie Luijkx,
lid werkgroep Welzijn en Zorg SOL

nov 7, 16:16

. TOP